WYRÓŻNIENIE// SPECIAL MENTION

KONCEPCJA ZAGOSPODAROWANIA PLACU TRZECH KRZYŻY W WARSZAWIE // projekt Konkursowy

+48 grupa projektowa zespoł autorski:

Agata Flipek

Kamil Miklaszewski

Karol Szparkowski

-

Michał Pawełczyk

Szymon Kachniarz

Przemysław Kościelniak

1. Analiza stanu istniejącego i historyczna:

Plac Trzech Krzyży jest placem uformowanym w sposób naturalny na „rozstajnych drogach”. Przestrzeń placu jest rozpięta pomiędzy historycznymi traktami w kierunku Warki (ul. Bracka – Mokotowska) i w kierunku Jazdowa (Nowy Świat – Wiejska).

Wyprowadzenie z południowej pierzei placu saskiej drogi kalwaryjskiej (aleje Ujazdowskie) i późniejszy wzrost znaczenia komunikacyjnego tej ulicy doprowadziły zmiany do charakteru ruchu na placu. Z biegiem czasu słabło natężenie ruchu wzdłuż pierzei placu na rzecz kierunków przecinających jego przestrzeń.

Kolejnym elementem kształtującym przestrzeń placu i determinującym jego charakter architektoniczny stał się powstały w początkach XIX w wg projektu Ch. P. Aignera kościół p.w. św. Aleksandra. Od tej pory przestrzeń placu została trwale podzielona na dwa sprzężone bryłą kościoła wnętrza. Z racji charakteru istniejącej zabudowy, jak również lokalizacji wejścia do kościoła usytuowanego frontem w kierunku alej Ujazdowskich część południowa nabierała stopniowo charakteru bardziej reprezentacyjnego, podczas gdy w części północnej dominował handel. Przeprowadzona w końcu XIX w. Rozbudowa kościoła wg projektu J. P. Dziekońskiego doprowadziła do uformowania się dwóch zazębiających się wnętrz trójkątnych: jednego pomiędzy kościołem, pierzeją pólnocną i pierzeją zachodnią, drugiego w rozwidleniu ul. Wiejskiej i al. Ujazdowskich. Należy przy tym podkreślić że kościół, jakkolwiek zwrócony w kierunku al. Ujazdowskich nie jest związany z historyczną geometrią placu. Stanowi niezależny element.

Obecnie plac Trzech Krzyży stanowi węzeł komunikacyjny całkowicie zdominowany przez ruch samochodowy i parkingi. Dostęp na środek placu – do kościoła - z punktu widzenia pieszego jest obecnie praktycznie niemożliwy i całkowicie nieatrakcyjny. Zabudowa placu została poważnie uszkodzona w trakcie ostatniej wojny, również powojenna koncepcja odbudowy zakładała rozbiórkę wschodniej pierzei placu.

Budowa stanowiącego zachodnią ścianę placu gmachu PKPG spowodowała wyrwę w strukturze usług ciągnących się wzdłuż Alej Ujazdowskich, ul. Mokotowskiej i Brackiej.

2. Proponowane rozwiązania:

Projekt postuluje uporządkowanie przestrzeni placu poprzez powrót do układu dwóch sprzężonych kościołem trójkątnych wnętrz miejskich, każde o innym charakterze. Aby to osiągnąć zaproponowano stworzenie założenia osiowego, opartego na bryle kościoła i układzie dwóch krzyży i figury św. Jana Nepomucena, w pierwotnym, swobodnym układzie urbanistycznym rozchodzących się traktów ul. Wiejskiej i ul. Mokotowskiej. Zabieg taki pozwala na podkreślenie obydwu układów.

Główne założenie pełni rolę „zewnętrznej nawy” kościoła św. Aleksandra dającej możliwość wykorzystania przestrzeni na uroczystości plenerowe i sakralne. Wnętrze nawy opiera się od południa o dwa krzyże i figurę św. Jana, ściany „nawy” stanowią szpalery grabów o kształtowanej bryle. Sposób prowadzenia korony pozwala na swobodne przejście pomiędzy pniami do wysokości 2.5m. Zaproponowano ukrycie cokołu XIX wiecznego kościoła (rozbudowy) przez stopniowe podniesienie powierzchni placu, co pozwoliło na przywrócenie właściwych proporcji istniejącej obecnie świątyni. Projektowana zewnętrzna „nawa” otrzymała posadzkę kamienną w postaci szerokich stopni, które flankowe są przez szpalery drzew. Północną część stanowi geometryczna tafla wody u stóp schodów kościoła. W północnej części tworzy się w ten sposób atrakcyjna przestrzeń dla rozwoju ogródków letnich licznych tam lokali gastronomicznych. Proponuje się by ogródki nie były oddzielane za pomocą różnego rodzaju ogrodzeń, lecz rozróżniane za pomocą np.: koloru parasoli. W sąsiedztwie ulokowano podziemny zespół toalet.

Skwer przy zbiegu Al.Ujazdowskich i ul.Wiejskiej zaprojektowano jako miejsce odpoczynku na trasie z Traktu Królewskiego do Jazdowa w postaci trawnika o dobranej kompozycji traw niskich i wysokich, dla którego ramy stanowią parkan od strony Alej i ławeczki pod drzewami od ul. Wiejskiej. Ta część placu z racji charakteru zlokalizowanych tu instytucji jest znacznie spokojniejsza, pełni głównie rolę zielonego skweru. Wyjście z parkingu podziemnego zostało wkomponowane w układ ławeczek pod względem materiału i brył. Zaproponowano by elementy te były wykończone w kamieniu tego samego rodzaju, co posadzka placu.

Projekt postuluje likwidację obecnego parkingu Ministerstwa Gospodarki i umieszczenie przed budynkiem d. PKPG podwójnego szpaleru drzew wysokich (dębów kolumnowych) w celu uzupełnienia historycznej, biegnącej po łuku linii ul. Mokotowskiej – Brackiej. Teren ten należy traktować jako rezerwę z możliwością przyszłej zabudowy (rozbudowa gmachu MG). Tu znajdują się też wyjścia przyszłej stacji metra.

Nawierzchnię ulicy wzdłuż zachodniej pierzei ujednolicono z pozostałą częścią placu pod względem nawierzchni i wprowadzenie tam zasady ruchu uspokojonego. Zapewniono dzięki temu swobodny dostęp pieszych od zachodu przy utrzymaniu możliwości dojazdu samochodami pod kościół.

Lokalizację parkingu podziemnego, dwupoziomowego uwarunkowano próbą jak najmniejszej ingerencji w układ komunikacyjny al. Ujazdowskich w czasie budowy, a także wkomponowania i ukrycia wjazdu/wyjazdu parkingu w bryłę budynku stanowiącego uzupełnienie południowej pierzei placu. Parter proponowanej kubatury powinny stanowić usługi uzupełniające tą funkcje występujących wzdłuż Alej i dalej w kierunku północnym. Pomnik Witosa ulokowano na zamknięciu ul. B. Prusa na placyku wydzielonym nowoprojektowanym budynkiem, obecnym budynkiem kuratorium oświaty (d. oficyną gimnazjum im. Królowej Jadwigi) i grupami drzew. Zaproponowano zamknięcie dla ruchu kołowego pierwotnego wylotu ul. Wiejskiej i zapewnienie dojazdu do niej od strony placu wzdłuż południowej, uzupełnionej pierzei. Przystanek autobusowy w kierunku pl. Na Rozdrożu ulokowano w alejach Ujazdowskich, już poza obrysem samego placu, natomiast przystanek w kierunku północnym przed skrzyżowaniem z ul. Książęcą.

Projekt postuluje ograniczenie komunikacyjnej roli placu, poprzez uproszczenie układu drogowego Zapewnienie przejazdu dla ruchu kołowego najkrótszymi możliwymi drogami czyli wzdłuż osi Al. Ujazdowskie – Nowy Świat i ul. Żurawia – ul. Książęca, co pozwoli na uwolnienie od komunikacji kołowej i otworzenie dla pieszych pozostałej przestrzeni.

3. Elementy powierzchni placu:

Nawierzchnie placu projektuje się jako kamienne o zróżnicowanym układzie i strukturze w celu wydobycia poszczególnych elementów. Z tego samego materiału proponowane są ławki, schody i obramienia powierzchni wody.

Oświetlenie zgodnie ze stawianymi warunkami proponuje się jako nawiązujące formą i wykończeniem do historycznego. Przewiduje się wykonanie latarni w firmie pastorałów podkreślających historyczne ciągi komunikacyjne. Latarnie – pastorały ustawione są wzdłuż wschodniej krawędzi placu. Dodatkowo wprowadzony jest układ latarń – pastorałów od strony alej Ujazdowskich. Pozostałe przestrzenie piesze oświetlono latarniami typu parkowego o współczesnych formach. Latarnie o formach współczesnych nie powinny być wyższe od od szpaleru wygradzającego „zewnętrzną nawę” kościoła.

Uzupełnienie małej architektury stanowić będą takie elementy jak stojaki na rowery czy śmietniki zgodne ze standardami wyposażenia dla przestrzeni publicznych traktu królewskiego. Zieleń – proponuje się nasadzenia z zieleni liściastej o kształtowanych koronach. Będące zasadniczym elementem założenia szpalery wydzielające „zewnętrzną nawę” z kształtowanych grabów. Nasadzenia przed Ministerstwem Gospodarki z drzew o wysokich koronach – dębów kolumnowych.

4. Etapowanie prac: Projekt przewiduje następującą możliwość etapowania:

1. Część środkowa placu wraz z „zewnętrzną nawą” kościoła, przebieg ciągu al. Ujazdowskie – Nowy Świat, północna część placu w sąsiedztwie wlotu ul. Brackiej i Żurawiej.

2. Parking podziemny, uzupełnienie pierzei południowej w miejscu d. gimnazjum Królowej Jadwigi i docelowy układ zieleni w rozstajach ul. Wiejskiej i alej Ujazdowskich

3. Docelowe zagospodarowanie działki przed gmachem Ministerstwa Gospodarki wraz z budową zespoły wyjść stacji metra.